Op een onbewoond eiland

Jildou verteld al roeiend haar ontdekkingen op onbewoond eiland Aebeltoft (DK)

 

De Kleine Belt

imageTien procent van alle water uit de Oostzee stroomt via deze engte naar de Noordzee. En daarmee ook tien procent van alle drijvende (micro)plastics. Morgen het eerste monster met ons 0,3mm sleepnet.

Lovely island Lyo (DK)

Lyo harbour

Een vissersbootje in de haven van het eilandje Lyo.

Zo pittoresk als het hier is halen ze twee keer per jaar de stranden en de kustlijn leeg;  30 vuilniszakken per keer volgens de havenmeester. En dat voor een eilandje van nog geen zes vierkante kilometer groot en met maar 140 bewoners.

Plasticoceen

Het wad is een heuvellandschap van afgeronde zandbanken en in zeeklei gescheurde geulen. De helft van de tijd zie je daar niets van. Met vloed staat het onder water en kan ik met ons schip net over die zandbanken heen. Als het zoute water het wad afstroomt – en dat gaat soms best hard met een verval van wel drie meter op sommige plekken –  wordt het opletten dat ik niet aan de grond loop. Op het Duitse gedeelte van het wad staan langs de ondieptes dunne berkenboompjes gestoken,  soms wel honderd op een rij, net zo ver uit elkaar dat je ze op een grijs mistig wad als schimmige krassen tegen de horizon kan onderscheiden.

Vandaag hoop ik Cuxhaven te bereiken vanuit waar ik het in 1895 gegraven honderd kilometer lange kanaal tussen de Noordzee en de Oostzee op kan. Aan het andere uiteinde van dat kanaal zal onze Plastic Jacht echt gaan beginnen.

De dieptemeter loopt terug; er zit nog 40cm water tussen de kiel en de bodem. Wat oploeven maar weer. Een uur lang nu tast ik mijn weg langs de rand van deze glooiende zandbank. Het is nog vroeg in de ochtend. De zon in mijn rug begint langzaam aan kracht te winnen en door het kajuitluik kan ik Bregtje en de kinderen zien liggen slapen. Soepel en geruisloos zeil ik ons over de watervlakte.

De dieptemeter loopt nog verder terug. Ik trek hard aan het roer. Het is te laat. Schurend en schuddend schuiven we de bank op. De harde ebstroom is meedogenloos. Vast.

Onlangs was in het vooraanstaande blad Science berekend dat er per jaar zo’n 8 miljard kilo plastic in zee terecht komt. Een hoeveelheid die gelijk staat aan 15 boodschappentassen vol per elke meter kustlijn ter wereld. Niet te vatten zoveel. Elk jaar. Tegen de schier oneindigheid van de oceaan om dit onaflatend op te slokken.

Het meeste van dit plastic zinkt. Enkele types drijven zoals piepschuim, polyethyleen en polypropyleen – veelal gebruikt als verpakkingsmaterialen. Onder invloed van zon en golven breken ze af in steeds kleinere stukjes tot micrometers klein; verteren doet het amper. Die microplastics zijn inmiddels terug te vinden in algen, mosselen en vissen. De archeologen van de toekomst zullen in de aardlagen een strakke scheiding kunnen vinden tussen het pre- en het post-plastictijdperk; misschien wel het plasticoceen gedoopt.

Met het zeer fijnmazige sleepnet dat ik mee heb gekregen van het Koninklijk Nederlands Instituut Onderzoek der Zee (NIOZ) nemen wij monsters gedurende onze zeilreis. Op jacht naar het zeer waarschijnlijk overal drijvende microplastic. En met ons ondiep stekende scheepje komen wij op plekken waar de onderzoeksschepen van het NIOZ zelf niet makkelijk komen.

Algen en plankton in de oceanen produceren het grootste deel van de zuurstof op aarde. Wat de invloed is van al dit kleine plastic in zee op deze algen en het plankton is op dit moment nog onduidelijk. We staan aan het begin van het onderzoek daarnaar.

Ons houten schip heeft een doorlopende zware kiel. Twee kimmen aan weerszijde daarvan voorkomen dat ze omvalt als ze droog komt te liggen. Dat we vastgelopen zijn is dan ook geen groot probleem. Om ons heen zakt het water weg.  Onder ons verschijnt een zand eiland. We vermaken ons een aantal uur in de zon met scharrelen op ons strandje en doen wat klusjes aan de boot. Tegen drie uur ‘s middags is het water terug en glijden we verder over het wad richting Cuxhaven.

Maar wanneer we als plasticocene mens met onze roekeloze plastic consumptie vastlopen en of we daarna nog los zullen komen, is de vraag.